-
0/10
فیلم جدید یک کهنهکار استودیو جیبلی تنها ۳ ماه دیگر اکران میشود
انیمهای جیبلیوار
اولین فیلم بلند استودیو ساسایوری، استودیوی کهنهکار جیبلی، کوکون – یک تابستان دخترانه (Cocoon – One Summer Of Girlhood)، تنها چند ماه دیگر روی بلوری میآید.
گاهی یک استودیو آنقدر قدرتمند و ماندگار میشود که نامش به یک صفت تبدیل میشود. «جیبلیوار» دیگر فقط یک برچسب نیست. یک حس است. یک نوع نگاه. ترکیبی از آرامش و اندوه، از زیبایی و گذر زمان. استودیو جیبلی این نگاه را در طول دههها ساخته است. با انیمیشن دستساز، با شخصیتهایی که در سکوتشان حرف میزنند، و با داستانهایی که عجله ندارند. فیلمهای جیبلی یاد گرفتهاند در لحظههای کوچک توقف کنند. در باران. در قطار. در یک نگاه. و همین است که آنها را فراموشنشدنی میکند.
اما پشت این نام بزرگ، انسانهایی ایستادهاند. هنرمندانی که سالها در سایه کار کردند. خط به خط کشیدند. فریم به فریم جان دادند. و حالا نوبت آنهاست که خودشان داستان بگویند.
یکی از این هنرمندان هیتومی تاتنو (Hitomi Tateno) است. او ۲۷ سال در استودیو جیبلی کار کرد. انیماتور بود. ناظر انیمیشن بود. در شاهزاده مونونوکه (Princess Mononoke) بود. در شهر اشباح (Spirited Away) بود. در کیکی، سرویس تحویل (Kiki’s Delivery Service) بود. او بخشی از حافظه بصری جیبلی است. و حالا استودیوی خودش را ساخته. ساسایوری (SASAYURI). و اولین فیلم بلند این استودیو، کوکون – یک تابستان دخترانه (Cocoon – One Summer Of Girlhood)، تنها چند ماه دیگر روی بلوری میآید.
این خبر کوچکی نیست. چون کوکون فقط یک فیلم تازه نیست. یک انتقال است. انتقال تجربه از نسلی که جیبلی را ساخت به نسلی که میخواهد ادامهاش دهد. تاتنو خودش در آثاری چون همسایه من توتورو (My Neighbor Totoro) و قلعه متحرک هاول (Howl’s Moving Castle) در مقام انیماتور حضور داشته است . حالا او در نقش بنیانگذار استودیویی تازه، نسل جدیدی از استعدادها را گرد هم آورده است.
کوکون داستان دو دختر نوجوان است. سان و مایو. دو دوست که تابستانی آرام را در جزیرهای دورافتاده میگذرانند. جزیرهای که بوی دریا میدهد. صدای باد دارد. و زندگی در آن ساده است. اما جنگ میرسد. و آن تابستان آرام را میشکند.
روایت این فیلم در طول جنگ جهانی دوم بازگو میشود. اما جنگ در آن فقط یک پسزمینه تاریخی نیست. جنگ چیزی است که از راه میرسد و بیگناهی را میگیرد. سان و مایو به تدریج احساس امنیتشان را از دست میدهند. دنیایشان کوچکتر میشود. و آنها باید در میان ویرانی، راهی برای زنده ماندن پیدا کنند. نه فقط زنده ماندن جسم. بلکه زنده نگه داشتن چیزی که درونشان است.
کارگردان این فیلم یوکیمیتسو اینا (Yukimitsu Ina) است. او یکی از ذهنهای خلاق پشت دستهایت را از ایزوکن بردار! (Keep Your Hands Off Eizouken!) بود. کوکون اولین فیلم بلند اوست. اینا فیلمنامه را نیز همراه با تاکو کیشیموتو (Taku Kishimoto) نوشته است، کسی که در هیایکو!! (Haikyu!!) و ساکاموتو دیز (SAKAMOTO DAYS) سابقه نویسندگی دارد . اینا برای این پروژه، انیماتورهای کهنهکار را کنار خود جمع کرده. آکیهیکو یاماشیتا (Akihiko Yamashita) که در شهر اشباح و پسر و مرغ ماهیخوار (The Boy and the Heron) کار کرد. شینجی اوتسوکا (Shinji Otsuka) که در کیکی، سرویس تحویل و شاهزاده مونونوکه بود . این ترکیب، کوکون را به یک نقطه تلاقی تبدیل میکند. جایی که تجربه و جوانی به هم میرسند.
داستان کوکون از یک مانگای ماتشیکو کیو (Machiko Kyo) اقتباس شده. اما ریشههایش عمیقتر است. این داستان از یک رویداد واقعی الهام گرفته. «سپاه سوسن» (Himeyuri Gakutotai). گروهی از دانشآموزان دختر و معلمانشان که در نبرد اوکیناوا به خدمت فراخوانده شدند. آنها پرستار مجروحان بودند. اما در عمل، به میدان جنگ فرستاده شدند. به آنها گفته شده بود که از درگیری در امان خواهند بود. اما بسیاری تحت شرایط وحشتناکی جان باختند. برخی دیگر نیز از ترس تجاوز و شکنجه، خودکشی کردند . چهار نفر از هر پنج نفرشان جان باختند. آمار رسمی میگوید از ۲۴۰ دانشآموز و معلم، ۱۳۶ نفر کشته شدند . این تنها یک عدد نیست. یک زخم است. زخمی که کوکون میخواهد با آرامش و احترام به آن نزدیک شود.
و اینجاست که انتخاب هنری فیلم اهمیت پیدا میکند. کارگردان آگاهانه از نمایش خشونت صریح پرهیز کرده. او نمیخواست فیلمش با شوک بفروشد. میخواست قابل تماشا باشد. بهویژه برای نوجوانان و نسل جوانتر. اینا گفته که عمداً همه چیز را نگفته. بخشهایی را خالی گذاشته تا مخاطب خودش آنها را پر کند. این انتخاب، فیلم را از یک بیانیه ساده فراتر میبرد. کوکون را به تجربهای شخصی تبدیل میکند. هر بیننده ممکن است چیز متفاوتی در آن ببیند.
موسیقی فیلم هم توسط کنسوکه اوشیو (Kensuke Ushio) ساخته شده. کسی که صدای خاموش (A Silent Voice) و مرد Chainsaw را در کارنامه دارد . اوشیو گفته که برای کوکون میخواست صداهایی در موسیقی باشد که برای شنونده آشنا باشند. و این دقیقاً همان کاری است که کوکون انجام میدهد. آشنا بودن در میان چیزی که وحشتناک است.
کوکون ابتدا در مارس ۲۰۲۵ در ژاپن به نمایش درآمد. سپس در سپتامبر ۲۰۲۶ در آمریکا اکران شد . و حالا در ژانویه ۲۰۲۷ روی بلوری میآید . مدت فیلم حدود ۸۵ دقیقه است . نه چندان بلند. اما کوتاهی هم میتواند سنگین باشد. اگر درست استفاده شود.
استودیو جیبلی یک زیرژانر کامل از انیمیشن خلق کرد
وقتی یک استودیو آنقدر تأثیرگذار میشود، دیگر تنها یک استودیو به حساب نمیآید. تبدیل به یک مکتب میشود. مکتبی که فارغالتحصیلانش در جای جای جهان فیلم میسازند. استودیو پونوک (Studio Ponoc) یکی از این نمونههاست. توسط یوشیاکی نیشیمورا (Yoshiaki Nishimura)، تهیهکننده سابق جیبلی، تأسیس شد. و اولین فیلمش، مری و گل جادوگر (Mary and the Witch’s Flower)، آشکارا ادای احترامی به جیبلی بود. اما پونوک بعدها با قهرمانان فروتن (Modest Heroes) و خیالی (The Imaginary) راه خودش را پیدا کرد. نیشیمورا گفته که برای خیالی، تمرکزش بیشتر روی خود فیلمسازی بوده تا ادامه دادن میراث جیبلی. و این نشانه بلوغ است.
در ژاپن، فیلمسازان دیگری هم همین مسیر را رفتهاند. مامورو هوسودا (Mamoru Hosoda) با فرزندان گرگ (Wolf Children) و میرای (Mirai) نشان داد که میتوان در دل زندگی روزمره، چیزهای خارقالعاده پیدا کرد. ماکوتو شینکای (Makoto Shinkai) با نام تو (Your Name) به موفقیتی عظیم رسید. و استودیو کلوریدو (Studio Colorido) با بزرگراه پنگوئن (Penguin Highway) و یک سبیل دور از تو (A Whisker Away) ثابت کرد که میتواند همان حس بلوغ و کشف را بسازد.
بعضیها هم سراغ فانتزی رفتند. ماساشی آندو (Masashi Ando)، هنرمند سابق جیبلی، با پادشاه گوزن (The Deer King) دنیایی ساخت پر از جزئیات و احساس. استودیو ۴°C (Studio 4°C) با کودکان دریا (Children of the Sea) و بخت با بانوی نیکوکو (Fortune Favors Lady Nikuko) جایگزینهای بصری جاهطلبانهای ارائه داد. و خارج از ژاپن، کارتون سالون (Cartoon Saloon) ایرلند یکی از نزدیکترین همتایان جیبلی است. با راز کلس (The Secret of Kells)، آهنگ دریا (Song of the Sea) و گرگگردها (Wolfwalkers). آثاری که مثل جیبلی، از فولکلور میآیند اما حرف امروز را میزنند.
کوکون با وجود کوتاهی، یکی از صادقانهترین نمونههای این مکتب است. نه چون از جیبلی تقلید میکند. چون همان حساسیت را به ارث برده. حساسیتی که میگوید جنگ فقط با صدای انفجار شناخته نمیشود. با سکوت بعد از آن هم شناخته میشود. با دخترانی که دیگر نمیتوانند بخندند. با تابستانی که دیگر تابستان نیست.
و اینجاست که هیتومی تاتنو معنای واقعی پیدا میکند. او سالها در جیبلی بود. خط کشید. صحنه ساخت. و حالا استودیوی خودش را دارد. ساسایوری. و در کوکون، نسل جدیدی از استعدادها را با کهنهکارهایی پیوند زده که شهر اشباح و شاهزاده مونونوکه را ساختند. این پیوند فقط حرفهای نیست. انسانی است. انتقال یک نگاه. از کسی که بود به کسی که میآید.
نکتهای که کوکون را از بسیاری از فیلمهای جنگی جدا میکند، زاویه دید آن است. این فیلم از چشم دو دختر نوجوان روایت میشود. دخترانی که قرار بود در امنیت باشند. قرار بود فقط درس بخوانند. قرار بود تابستانشان را با خنده بگذرانند. و ناگهان خود را در میان چیزی مییابند که هیچکس برایشان توضیح نداده بود. این زاویه دید، فیلم را به اثری درباره از دست رفتن innocence تبدیل میکند. نه فقط درباره جنگ. درباره چیزی که جنگ از آدمها میگیرد. چیزی که هیچ آمار و تاریخی نمیتواند اندازهاش را نشان دهد.
کوکون همچنین یادآوری میکند که انیمیشن، حتی در کوتاهترین شکل خود، میتواند حامل سنگینترین موضوعات باشد. فیلمی که ۸۵ دقیقه است، میتواند به اندازه یک مجموعه چند ساعته حرف داشته باشد. اگر بداند چه چیزی را نگوید. اگر بداند کجا سکوت کند. و اینا نشان داده که این هنر را میداند. او از شوک پرهیز کرده. از صحنههای خونین پرهیز کرده. و در عوض، روی احساسات درونی شخصیتها تمرکز کرده. روی ترسشان. روی امیدشان. روی پیوندی که آنها را زنده نگه میدارد.
انتشار بلوری کوکون در ژانویه ۲۰۲۷ فقط یک رویداد تجاری نیست. فرصتی است برای دیدن اینکه میراث جیبلی چگونه زنده میماند. نه در تکرار. در انتقال. در نگاه تازهای که به یک تراژدی قدیمی میاندازد. و شاید درس اصلی کوکون همین باشد. که زیبایی، حتی در دل ویرانی، میتواند نفس بکشد. اگر کسی باشد که آن را ببیند. و آن را ادامه دهد. هیتومی تاتنو و یوکیمیتسو اینا آن کسان هستند. و کوکون اولین قدم آنهاست.
و در نهایت، چیزی که کوکون را به اثری ماندگار تبدیل میکند، تنها داستان آن نیست. نحوه روایت آن است. یوکیمیتسو اینا بارها تأکید کرده که نمیخواست فیلمش پیامی صریح و از پیش تعیینشده به مخاطب تحویل دهد. او میگوید در سینمای امروز گرایشی وجود دارد که فیلمها میخواهند حرفشان را با صدای بلند و واضح بزنند، اما او این مسیر را انتخاب نکرد. در عوض، بخشهایی از داستان را عمداً خالی گذاشته تا هر بیننده با تخیل و تجربه خودش آنها را پر کند. این انتخاب، کوکون را از یک بیانیه سیاسی یا احساسی فراتر میبرد و آن را به تجربهای شخصی تبدیل میکند. هر کسی که این فیلم را ببیند، ممکن است چیز متفاوتی در آن پیدا کند. و همین است که آن را زنده نگه میدارد .
نکته دیگری که کوکون را متمایز میکند، توجه آن به جزئیات بصری و نمادهاست. پروانهها در سراسر فیلم حضور دارند. اینا میگوید پروانه نماد صلح و زندگی است. وقتی به پیله فکر میکنیم و پروانهای که از آن بیرون میآید، این تصویر در تضاد کامل با جنگ قرار میگیرد. در اولین مرگی که در فیلم میبینیم، پروانهای در حال پرواز است. حتی در میان آن اتفاق وحشتناک، هنوز پروانهای وجود دارد. و این کاملاً عمدی بوده است . این جزئیات کوچک نشان میدهد که کوکون فیلمی است که با دقت ساخته شده. هر قاب، هر نماد، هر سکوت، معنایی دارد. و این همان سنتی است که جیبلی به هنرمندانش آموخته است. سنتی که میگوید انیمیشن فقط حرکت نیست. نفس کشیدن است.
هیتومی تاتنو خودش گفته که سالها از دیدن تصاویر خشن جنگ در کودکی رنج میبرد. هر تابستان کتابها و فیلمهایی درباره رنج جنگ منتشر میشد و او آرزو میکرد کاش راهی وجود داشت که این درد را قابل تحملتر نشان داد. وقتی تصمیم گرفتند خون صحنههای فیلم را با گل جایگزین کنند، این ایده تقریباً اجتنابناپذیر به نظر میرسید. او میخواست چیزی زیبا، لطیف و مهربان باشد که در عین حال واضح نشان دهد اتفاق وحشتناکی در حال رخ دادن است. گلها بهترین راه برای بیان این تضاد بودند . این انتخاب هنری، کوکون را به فیلمی تبدیل میکند که خشونت را نه با نمایش مستقیم، بلکه با احساس آن منتقل میکند. بیننده blood نمیبیند، اما درد را حس میکند. و شاید این مؤثرتر از هر صحنه صریحی باشد.
انتشار بلوری کوکون در ژانویه ۲۰۲۷ فرصتی است برای مخاطبانی که آن را در سینما ندیدهاند. فیلمی که با وجود کوتاهی، نشان میدهد میراث جیبلی نه در تکرار یک سبک، بلکه در انتقال یک نگاه انسانی به موضوعات دشوار زنده میماند. کوکون یادآوری میکند که انیمیشن، حتی در کوتاهترین شکل خود، میتواند حامل سنگینترین موضوعات باشد. و شاید مهمتر از همه، نشان میدهد که نسل جدید هنرمندان ژاپنی آماده است تا راه خود را ادامه دهد. راهی که از جیبلی آغاز شده، اما به جایی میرسد که هیچکس از پیش نمیداند. هیتومی تاتنو و یوکیمیتسو اینا آن کسان هستند که این راه را ادامه میدهند. و کوکون اولین قدم آنهاست. قدمی که آرام برداشته شده. اما محکم. و با نگاهی که سالها در سایه جیبلی شکل گرفته است. و شاید همین کافی باشد. یک فیلم کوتاه، یک تابستان شکسته، و دو دختری که یاد میگیرند در میان ویرانی، زیبایی را ببینند. کوکون با همین سادگی، جای خود را در قلب مخاطبانش باز میکند و یادآوری میکند که جنگ همیشه بازنده است، حتی وقتی برنده میشود. و این پیام، آرام اما ماندگار، در ذهن بیننده باقی میماند؛ چون با قلب ساخته شده است.
نظرات
دیدگاه خود را اشتراک گذارید