-
0/10
8 سریال علمیتخیلی قدیمی فراموش شده، اما شگفتانگیز
دهه 1970، با وجود محدودیتهای فنی، میزبان سریالهای علمی-تخیلی ماندگاری بود که داستانپردازی قوی، آنها را به آثاری فراموشنشدنی تبدیل کرد. برخی سریال علمیتخیلی قدیمی دهه 1970، با داستانپردازی قدرتمند و ایدههای جذاب، همچنان در فهرست بهترینها قرار میگیرند.
ژانر علمی-تخیلی همواره فراتر از زمان حرکت کرده و هر دهه، روایت خاص خود را از آینده، فناوری و جهانهای ناشناخته ارائه داده است. اگرچه در ذهن بسیاری، دوران طلایی تلویزیون علمی-تخیلی به دهه 1980 و سالهای پس از آن گره خورده، اما دهه 1970 بیسروصدا آثاری خلق کرد که با تکیه بر داستانهای خلاقانه، شخصیتهای عمیق و ماجراجوییهای ماندگار، کمبود جلوههای ویژه پرزرقوبرق را جبران کردند. این سریال های علمیتخیلی قدیمی نهتنها پایهگذار بازسازیهای موفق بعدی شدند، بلکه آغازگر مسیر حرفهای چهرههایی بودند که بعدها به ستارگان بزرگ تلویزیون و سینما تبدیل شدند.
اگر به مجوعههای قدیمی تخیلی قهرمانانه علاقهمند هستید، میتوانید مطلب 10 مجموعه فراموش شده ابرقهرمانی که باید تماشا کنید را هم مطالعه کنید.
1. The Tomorrow People
سریال The Tomorrow People یکی از آن سریال های علمیتخیلی قدیمی است که برخلاف نسخه آمریکایی سال 2013، ریشهای عمیق و تأثیرگذار در تاریخ تلویزیون دارد. نسخه اصلی این مجموعه یک سریال علمیتخیلی بریتانیایی ویژه نوجوانان بود که از آوریل 1973 تا فوریه 1979 پخش شد و در مجموع هشت فصل را در بر گرفت. داستان درباره گروهی از انسانهای تکاملیافته، معروف به «مردم فردا»، است که تواناییهای ذهنی فراطبیعی مانند تلهپاتی، تلهکینزی و انتقال آنی دارند، اما به دلیل ترس از واکنش انسانهای عادی، هویت خود را پنهان میکنند.
این نوجوانان پیشرفته فعالیتهای خود را از پایگاهی مخفی به نام The Lab هدایت میکنند. جایی که وظیفه شناسایی «Tomorrow People»های جدید و کمک به آنها برای کنترل تغییرات ذهنیشان را بر عهده دارند. سریال همچنین مفهومی به نام Galactic Federation را معرفی میکند. نهادی کیهانی که بر تعامل تمدنهای هوشمند نظارت دارد و بُعدی فضایی و فلسفی به روایت میبخشد. همین ترکیب باعث شده The Tomorrow People از نظر مفهومی شباهتی جالب به تلفیقی از X-Men و Doctor Who داشته باشد.
اهمیت The Tomorrow People تنها به دهه 1970 محدود نمیشود. موفقیت بازپخش نسخه اصلی در دهه 1990، زمینهساز تولید یک مجموعه جدید سهفصلی با همان ایده محوری شد. پس از آن، احیای صوتی در دهه 2000 و نسخه آمریکایی شبکه CW در سال 2013 نیز شکل گرفت. هرچند نسخه اخیر تنها یک فصل دوام آورد. آنچه نسخه کلاسیک را متمایز میکند، پرداخت هوشمندانه به نگرانیهای واقعی درباره آینده تکامل بشر در کنار روایتهای سرگرمکننده است.
2. Space: 1999
سریال Space: 1999 یکی از جدیترین و جاهطلبانهترین سریالهای علمیتخیلی قدیمی دهه 1970 محسوب میشود. اثری که اغلب با Star Trek مقایسه شده و بین سالهای 1975 تا 1977 در دو فصل پخش شد. داستان از انفجاری هستهای در محل دفن زبالههای اتمی روی ماه آغاز میشود. حادثهای که مدار ماه را تغییر میدهد و پایگاه قمری «Moonbase Alpha» را به اعماق فضا پرتاب میکند. از این نقطه، مخاطب همراه با ساکنان پایگاه، وارد سفری ناخواسته در ناشناختهترین نقاط کیهان میشود.
روایت سریال بر تلاش انسانها برای بقا در شرایطی کاملاً غیرقابلپیشبینی تمرکز دارد. جایی که برخورد با تمدنهای بیگانه، پدیدههای عجیب فضایی و مفاهیم ناشناخته علمی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل میشود. Space: 1999 برخلاف بسیاری از آثار همدوره خود، لحن جدیتری دارد و بهجای سرگرمی صرف، پرسشهایی درباره جایگاه انسان در جهان مطرح میکند. البته در فصل دوم، تمرکز سریال تا حدی به سمت داستانهای اکشنمحورتر میرود؛ تغییری که واکنشهای متفاوتی از سوی طرفداران به همراه داشت.
با وجود جایگاه کلاسیک، Space: 1999 یکی از آن سریالهای علمیتخیلی است که گذر زمان بیرحمانه با آن برخورد کرده است. وقایع داستان در سال 1999 رخ میدهد و تاریخ انفجار اصلی، 13 سپتامبر 1999 عنوان شده. تصویری از آینده که فاصله زیادی با واقعیت آن سال دارد. تلاشهایی برای احیای این مجموعه در قالب بازسازی یا دنباله صورت گرفته، اما تاکنون هیچکدام به مرحله تولید نرسیدهاند و سریال همچنان بهعنوان یادگاری جاهطلبانه از تخیل دهه 70 باقی مانده است.
3. Land of the Lost
سریال Land of the Lost که بین سالهای 1974 تا 1976 صبحهای شنبه از شبکه NBC پخش میشد، یکی از آثار کالت و ماندگار در میان سریالهای علمیتخیلی قدیمی بهشمار میآید. این مجموعه سهفصلی، داستان خانواده مارشال را روایت میکند که بهطور اتفاقی در بُعدی موازی گرفتار میشوند. جهانی عجیب که مملو از دایناسورها، خزندهانسانهایی به نام Sleestak و موجوداتی انساننما به نام Pakuni است. هدف خانواده، بقا و یافتن راهی برای بازگشت به دنیای واقعی است.
اگرچه Land of the Lost در ظاهر برای کودکان ساخته شده بود، اما روایتهای چندلایه و داستانپردازی هوشمندانه، آن را به اثری جذاب برای مخاطبان بزرگسال نیز تبدیل کرد. این سریال در زمینه جهانسازی عملکردی فراتر از انتظار داشت و دنیایی منسجم با قوانین خاص خود خلق کرد. ویژگیای که آن را از یک سرگرمی ساده صبحگاهی متمایز میکرد. بسیاری از منتقدان معتقدند همین عمق روایی، دلیل ماندگاری این مجموعه در حافظه فرهنگی تلویزیون است.
موفقیت Land of the Lost باعث شد این جهان بارها بازآفرینی شود. نسخه بازسازیشده سال 1991 دو فصل دوام آورد و در سال 2009 نیز فیلمی سینمایی با بازی ویل فرل ساخته شد که بیشتر رویکردی طنزآمیز و پارودیک داشت. اخیراً نیز خبرهایی از توسعه یک ریبوت جدید توسط نتفلیکس منتشر شده که نشان میدهد این سریال علمیتخیلی قدیمی، هنوز هم ظرفیت بازگشت به صحنه را دارد.
4. Battlestar Galactica
نسخه اصلی Battlestar Galactica یکی از مهمترین سریال های علمیتخیلی دهه 1970 است. حتی اگر نسخه بازسازیشده آن برای مخاطبان امروزی شناختهشدهتر باشد. این مجموعه در سالهای 1978 تا 1979 تنها در یک فصل از شبکه ABC پخش شد و داستان گروهی از انسانها را روایت میکرد که پس از نابودی سیاراتشان، در جستوجوی خانهای جدید به اعماق فضا میگریزند. در این مسیر، ناو فضایی Galactica و خدمه آن، همواره تحت تعقیب دشمنی مرگبار به نام Cylons قرار دارند. جامعهای رباتیک با هدف نابودی کامل بشر.
با وجود محدودیتهای فنی، Battlestar Galactica از نظر روایت و شخصیتپردازی اثری بسیار قوی بود. تمهایی مانند بقا، ایمان، هویت و سرنوشت، بهگونهای جدی در دل داستانهای فضایی گنجانده شده بودند. موضوعاتی که فراتر از سرگرمی صرف عمل میکردند. حتی در زمان پخش اولیه، سریال طرفداران وفادار و پرشماری داشت و فضای حماسی آن، استانداردهای تازهای برای تلویزیون علمیتخیلی تعریف کرد.
جلوههای ویژه نسخه اصلی امروز قدیمی به نظر میرسند، اما این مسئله از ارزش تاریخی و تأثیرگذاری سریال نمیکاهد. Battlestar Galactica، چه در قالب نسخه کلاسیک و چه در بازسازی موفق دهه 2000، جایگاه خود را در فهرست بهترین سریالهای علمیتخیلی تثبیت کرده است. نمونهای روشن از اینکه گاهی یک فصل هم برای جاودانه شدن کافی است.
5. The Six Million Dollar Man
سریال The Six Million Dollar Man بدون تردید یکی از نمادینترین سریال های علمیتخیلی قدیمی دهه ۱۹۷۰ است. مجموعهای که مفهوم «انسان سایبورگ» را پیش از آنکه به کلیشهای رایج تبدیل شود، به فرهنگ عامه معرفی کرد. این سریال با بازی لی میجرز، داستان فضانوردی به نام استیو آستین را روایت میکند که پس از سانحهای شدید در یک پرواز آزمایشی، بهشدت مجروح میشود و دولت آمریکا با استفاده از ایمپلنتهای بیونیک، او را بازسازی میکند. نتیجه، انسانی با قدرت، سرعت و بینایی فراانسانی است؛ البته با هزینهای شش میلیون دلاری که در آن زمان عددی افسانهای محسوب میشد.
استیو آستین پس از بازسازی، بهعنوان مأمور مخفی دولت فعالیت میکند و مأموریتهایی را بر عهده میگیرد که فراتر از توان یک انسان عادی است. The Six Million Dollar Man بین سالهای 1973 تا 1978 در پنج فصل پخش شد و بهسرعت به یکی از محبوبترین سریالهای علمیتخیلی تلویزیون آمریکا تبدیل شد. جذابیت سریال تنها در اکشن خلاصه نمیشد، بلکه ایده فناوری بیونیک و پیوند انسان و ماشین، بُعدی علمی و آیندهنگرانه به داستان میبخشید.
نکته جالب اینجاست که با وجود ایده ظاهراً اغراقآمیز، بسیاری از مفاهیم مطرحشده در سریال ریشه در علم واقعی داشتند. البته گاهی روایتها رنگوبوی عجیبتری به خود میگرفتند. از جمله رویارویی استیو آستین با بیگفوت. با این حال، The Six Million Dollar Man همچنان بهعنوان یک کلاسیک ماندگار شناخته میشود؛ آنقدر تأثیرگذار که زمینهساز تولید اسپینآف موفقی به نام The Bionic Woman شد.
6. The Bionic Woman
ذکر نام The Six Million Dollar Man بدون اشاره به The Bionic Woman تقریباً غیرممکن است. این سریال که یکی از مهمترین اسپینآفهای علمیتخیلی دهه 1970 محسوب میشود، داستان جیمی سامرز، تنیسباز حرفهای را روایت میکند که پس از سانحهای مرگبار در سقوط آزاد، با استفاده از فناوری بیونیک نجات مییابد. نقش این شخصیت را لیندزی واگنر ایفا میکند. بازیگری که بهسرعت جیمی را به یکی از محبوبترین شخصیتهای تلویزیونی آن دوران تبدیل کرد.
ایمپلنتهای بیونیک، تواناییهایی مانند شنوایی تقویتشده، قدرت و سرعت فراانسانی و پرشهای بلند را به جیمی میبخشند. او در کنار انجام مأموریتهای دولتی، تلاش میکند زندگی عادی خود را بهعنوان معلم حفظ کند. تضادی که به داستان عمق بیشتری میدهد. The Bionic Woman بین سالهای 1976 تا 1978 در سه فصل پخش شد و بهتنهایی نیز جزو سریالهای علمیتخیلی محبوب زمان خود بهشمار میرفت.
این مجموعه در کنار روایت مستقل، پیوند نزدیکی با The Six Million Dollar Man داشت و کراساوورهای متعددی میان دو سریال شکل گرفت. داستان عاشقانه میان استیو آستین و جیمی سامرز، به یکی از عناصر مورد علاقه طرفداران تبدیل شد. تلاش برای بازسازی این سریال در سال 2007 انجام شد، اما نسخه جدید تنها یک فصل دوام آورد؛ موضوعی که بار دیگر نشان داد موفقیت نسخه کلاسیک، بهسادگی تکرارشدنی نیست.
7. Mork & Mindy
شاید عجیب به نظر برسد، اما Mork & Mindy یکی از خاصترین سریالهای علمیتخیلی قدیمی تلویزیون است. مجموعهای که بسیاری آن را صرفاً یک کمدی میدانند. این سریال که اسپینآفی از Happy Days بود، بین سالهای 1978 تا 1982 در چهار فصل پخش شد و داستان موجودی فضایی به نام مورک، از سیاره «اورک»، را روایت میکرد که به زمین میآید و با دختری به نام میندی مککانل همخانه و سپس دلبسته میشود.
نقش مورک را رابین ویلیامز ایفا میکرد. بازیگری که این سریال عملاً سکوی پرتاب او به ستارهای جهانی شد. اگرچه فضای Mork & Mindy کاملاً طنزآمیز و گاه عامدانه احمقانه است، اما در بطن خود همچنان یک سریال علمیتخیلی محسوب میشود؛ با نگاهی کنایهآمیز به رفتار انسانها از دید موجودی غیرزمینی. بداههپردازیهای ویلیامز، روح اصلی سریال را شکل میداد و آن را از سایر سیتکامهای همدوره متمایز میکرد.
سریال در فصل اول موفقیتی چشمگیر داشت، اما تغییرات اعمالشده در فصل دوم برای جذب مخاطبان کمسنتر، به افت تدریجی بیننده انجامید. با این حال، Mork & Mindy چهار فصل کامل ادامه یافت. از جمله فصل پایانی عجیبوغریبی که در آن مورک از تخم بیرون میآید و فرزندش متولد میشود. این مجموعه شاید بیش از هر چیز بهخاطر آغاز درخشان مسیر حرفهای رابین ویلیامز به یاد آورده شود، اما جایگاه آن در تاریخ سریالهای علمیتخیلی و کمدی تلویزیون، کاملاً تثبیتشده است.
8. Star Trek: The Original Series
سریال Star Trek: The Original Series یکی از شاخصترین و ماندگارترین آثار در تاریخ سریال های علمیتخیلی قدیمی بهشمار میآید. مجموعهای که نخستینبار در سال 1966 پخش شد و مسیر تازهای برای روایتهای فضایی در تلویزیون گشود. این سریال داستان مأموریتهای اکتشافی سفینه فضایی USS Enterprise را دنبال میکند؛ جایی که کاپیتان جیمز تی. کرک بههمراه اسپاک و دکتر مککوی، در کهکشانی ناشناخته به جستوجوی حیات، تمدنهای جدید و مرزهای تازه دانش میپردازند. در دورانی که تلویزیون هنوز با چنین مفاهیمی بیگانه بود، Star Trek آیندهای را ترسیم کرد که علم، دیپلماسی و کنجکاوی انسانی در مرکز آن قرار داشت.
آنچه Star Trek را از بسیاری از سریالهای علمیتخیلی همدورهاش متمایز میکند، نگاه عمیق اجتماعی و فلسفی آن است. این مجموعه با پرداختن به موضوعاتی مانند تبعیض نژادی، جنگ، اخلاق علمی و مسئولیت انسان در برابر فناوری، از قالب یک ماجرای صرفاً فضایی فراتر رفت. حضور بازیگران با پیشینههای قومی متفاوت در کنار یکدیگر، تصویری آرمانگرایانه از آینده بشر ارائه میداد. تصویری که برای دهه 1960 جسورانه و حتی انقلابی محسوب میشد و هنوز هم تازگی خود را حفظ کرده است.
با وجود لغو زودهنگام پس از سه فصل، Star Trek: The Original Series بهمرور به یک پدیده فرهنگی جهانی تبدیل شد. محبوبیت روزافزون آن زمینهساز تولید دهها سریال و فیلم سینمایی، کتاب، بازی و شکلگیری یکی از وفادارترین جوامع هواداری در جهان شد. امروز، Star Trek نهتنها در فهرست بهترین سریالهای علمیتخیلی تاریخ قرار دارد، بلکه بهعنوان اثری تأثیرگذار شناخته میشود که نشان داد تلویزیون میتواند همزمان سرگرمکننده، اندیشهبرانگیز و آیندهساز باشد.
جمعبندی
در مجموع، سریال های علمیتخیلی دهه 1970 ثابت کردند که برای ماندگار شدن، نیازی به جلوههای ویژه پرهزینه و فناوریهای امروزی نیست. تخیل قوی، داستانپردازی هوشمندانه و شخصیتهای باورپذیر، همان عناصری بودند که این آثار را به کلاسیکهایی فراموشنشدنی تبدیل کردند. از روایتهای جدی و فلسفی گرفته تا ماجراجوییهای بیونیک و کمدیهای فضایی، این سریالهای علمیتخیلی قدیمی نهتنها پایهگذار بسیاری از آثار مدرن شدند، بلکه همچنان ارزش تماشا و بازخوانی دارند؛ آثاری که یادآوری میکنند آینده، همیشه از دل گذشته متولد میشود.
نظرات
دیدگاه خود را اشتراک گذارید