#مهسا_امینی
بررسی فیلم Gretel & Hansel - گرتل و هانسل

بررسی فیلم Gretel & Hansel – گرتل و هانسل

جایی برای دختر بچه‌ها نیست

فیلم Gretel & Hansel یا «گرتل و هانسل» تازه‌ترین ساخته‌ی «آز پرکینز» است که از شبکه‌ی نتلفیکس پخش شده. این اثر سعی دارد تا افسانه‌ی آلمانی «هانسل و گرتل» را این بار با نگاهی زنانه روایت کند.

همه‌ی ما به نوعی با داستان کودکانه‌ی «هانسل و گرتل» آشنا هستیم. فیلم «گرتل و هانسل» همان داستان را با کمی تغییرات، یک بار دیگر برایمان روایت می‌کند. گرتل و برادر کوچک‌تر او هانسل، پس از اینکه مادرشان به جنون دچار می‌شود، باید برای نجات جان خود از خانه فرار کنند. آن‌ها در این مسیر با چالش‌های متعددی رو‌به‌رو می‌شوند و در نهایت، پایشان به خانه‌ی یک جادوگر پیر باز می‌شود. فیلم «گرتل و هانسل» در کنار روایت قصه‌ی این خواهر و برادر، در همان ابتدای فیلم، داستانی درباره‌ی یک دختر بچه برایمان تعریف می‌کند که قدرت‌هایی شیطانی دارد و به همین دلیل والدین دخترک، او را در جنگل رها می‌کنند. این داستان کوتاه و شخصیت دخترک جادوگر، نقش پررنگی در فیلم دارد. این اثر تاکید بسیاری بر حضور این جادوگر جوان در جنگل داشته و به نوعی به مخاطب می‌فهماند که او از دور ناظر اعمال گرتل و هانسل است؛ به همین دلیل بی‌راه نیست اگر بگوییم فرم روایی فیلم «گرتل و هانسل» از دو بخش تشکیل شده‌؛ بخش اول ماجرای این خواهر و برادر است و بخش دوم، قصه‌ی کودک جادوگر.

فیلم به خوبی ماجرای این خواهر و برادر را برای بیننده تعریف کرده و این روایت را آن‌طور که باید و شاید، مدیریت می‌کند. با این وجود، بخش دوم روایت یعنی ماجرای کودک جادوگر، همواره در هاله‌ای از ابهام باقی می‌ماند. کارگردان این فیلم یعنی «آز پرکینز» بارها و بارها توجه ما را به شبحی از یک زن در میان درختان جلب می‌کند و شخصیت‌های داستان هم صداهایی زنانه از درون جنگل می‌شوند. این تجربه‌ها – یا شاید هم توهم‌ها – حتی در زمان حضور گرتل و هانسل در کلبه‌ی جادوگر پیر هم ادامه دارد؛ اتفاقی که ما را بیش از پیش در خصوص واقعی بودن دخترک جادوگر و ماجرای او کنجکاو می‌کند. با این حال، فیلم «گرتل و هانسل» در کمال تعجب بدون پرداختن به سرنوشت این شخصیت یا روشن کردن نقش او در داستان به پایان می‌رسد! به بیانی دیگر، فیلم بارها بر خرده داستان «دخترک جادوگر» تاکید می‌کند، اما هدف از حضور این شخصیت در داستان و نقش او در ماجرای گرتل اصلا مشخص نیست. نیمه کاره ماندن بخش مهمی از داستان فیلم، بیننده را به شدت سردرگم می‌کند و تاثیری منفی در کیفیت روایی اثر دارد.

بررسی فیلم Gretel & Hansel
هنرنمایی آلیس کریج زیر گریم سنگینی که دارد، واقعا تحسین برانگیز است.

فیلم «گرتل و هانسل» به شکلی نمادین سعی دارد تا دو نگاه سنتی و مدرن را در خصوص نقش زن در جوامع به چالش بکشد

تاکید بر نقش زنان در جهان این فیلم تنها در اسمش – که نام گرتل را پیش از هانسل آورده – خلاصه نمی‌شود. «آز پرکینز» به سختی تلاش می‌کند تا توجه ما را به نقش زنان در جامعه جلب کند. این فیلم نگاه سنتی به زنان را به چالش می‌کشد؛ نگاهی که زن بودن را صرفا در نقش‌های چهارگانه‌ی خود – یعنی مادر، همسر، فرزند و خواهر – به رسمیت می‌شناسد. گرتل به عنوان قهرمان داستان، باید از برادر خود در برابر خطرات جهان بیرون و حتی مادر بیمارشان محافظت کند. این نقش از همان ابتدای داستان بر گرتل تحمیل شده، اما با ورود او به کلبه‌ی جادوگر پیر همه چیز تغییر می‌کند. جادوگر به گرتل وعده‌ی قدرتی بی‌پایان می‌دهد، اما مسیر به دست آوردن این قدرت ممکن است رابطه ی گرتل و برادرش را به خطر بیندازد؛ به عبارت دیگر، گرتل برای رسیدن به «کمال» باید نقش‌های سنتی زنانه را کنار بگذارد. فیلم «گرتل و هانسل» به شکلی نمادین سعی دارد تا دو نگاه سنتی و مدرن را در خصوص نقش زن در جوامع به چالش بکشد اما درک هدف کارگردان از پرداختن به این موضوعات واقعا دشوار است.

این اثر، نبرد گرتل به عنوان یک زن در دنیایی بی‌رحم را روایت می‌کند؛ نبردی که به شکلی نمادین با ورود او به دوران بلوغ شروع شده. هدف از نشان دادن این نبرد، انتقاد از ضعیف دانستن زنان و به طور کلی، نگاه سنتی به نقش آن‌ها در جامعه است. با این حال، تمام شخصیت‌های شرور این داستان هم از زنان تشکیل شده‌اند! مادر گرتل و هانسل می‌خواهد جان فرزندانش را بگیرد، شخصیت منفی داستان یک پیرزن جادوگر است و حتی زنی که در همسایگی گرتل زندگی می‌کند هم به یک هیولا تبدیل شده. تمام پلیدی‌های این اثر در وجود زنان قرار گرفته و در نقطه‌ی مقابل آن‌ها، مردان یا در نقش کودکانی معصوم یا مبارزانی خوش قلب در داستان حضور دارند. این فیلم از یک طرف، زنان را فراتر از نقش‌های سنتی خود تعریف می‌کند و از طرف دیگر، همواره مسیر آن‌ها را به سیاهی و پلیدی ختم می‌کند. این نگاه بدبینانه را می‌توان یکی از متحجرانه‌ترین تعاریف در خصوص زنان دانست؛ نگاهی که زن را باعث و بانی رانده شدن انسان از بهشت و ریشه‌ی تمام مشکلات می‌داند. کارگردان این اثر در انتقال پیامی که در ذهن دارد اصلا موفق نیست؛ چون یک بار زن‌ها را فراتر از تعاریف سنتی خود معرفی کرده و بار دیگر تمام بدی‌های جهان را در وجود آن‌ها متجلی می‌کند. این امر فیلم «گرتل و هانسل» را به یک کلاف سردرگم تبدیل کرده که نمی‌تواند منظور و هدف سازندگان خود را به درستی به مخاطب انتقال دهد.

فیلم گرتل و هانسل
بازی نور و سایه در فیلم، فضایی ترسناک را به ارمغان آورده است.

نقطه‌ی قوت فیلم «گرتل و هانسل»، عملکرد تیم بازیگری آن است. «سوفیا لیلیس» – که با حضور در فیلم‌های «آن» (It) به شهرت رسید – در این فیلم نقش گرتل را ایفا می‌کند. بازیگر مقابل او هم «آلیس کریج» است که در نقش پیرزن جادوگر ظاهر شده است. تعامل این دو شخصیت در فیلم به لطف بازی خوب «کریج» و «لیلیس» لحظاتی به یاد ماندنی را خلق می‌کند. گرتل در ابتدای فیلم دخترکی معصوم است که هیچ تجربه‌ای از زندگی در دنیای بی‌رحم خارج از کلبه‌ی خود ندارد، اما با پیشرفت داستان و کسب تجربه، این دختر از همه‌ جا بی‌خبر به خوبی راه و رسم بقا در یک دنیای بی‌رحم را می‌آموزد. «لیلیس» توانسته این تکامل شخصیتی را در فیلم به بهترین صورت به نمایش بگذارد. « آلیس کریج» هم آن‌قدر نقش جادوگر باهوش و کم‌ حرف داستان را خوب ایفا می‌کند که به سختی می‌توان فرد دیگری را برای ایفای این نقش تصور کرد.

از دیگر نکات قابل توجه در این فیلم، فضاسازی بی‌نظیر آن است. جهان فیلم «گرتل و هانسل» یک حس ناامیدی و وحشت مداوم را به شما منتقل می‌کند؛ انگار هدف از زندگی در این جهان چیزی غیر از تجربه‌ی درد و رنج نیست. به لطف نورپردازی مناسب این اثر، بیننده حتی در کلبه‌ی به ظاهر امن جادوگر هم احساس آرامش نمی کند. بهره‌برداری مناسب از دو عنصر  «نور» و «سایه‌ها» در فیلم «گرتل و هانسل» در کنار ایجاد یک فضای ترسناک، حس و حال شخصیت‌های داستان– که کودکانی تنها و وحشت‌زده هستند – را به بهترین شکل ممکن به ما منتقل می‌کند.

اقتباس‌های سینمایی از قصه‌های «برادران گریم» قدمتی طولانی دارد، اما فیلم Gretel & Hansel را می‌توان اثری متفاوت میان این اقتباس‌ها در نظر گرفت. این فیلم به دلیل برداشت تازه‌ای که از این قصه‌ی قدیمی ارائه می‌کند، در گذر زمان طرفداران خاص خود را پیدا خواهد کرد و شاید یک روز بتوان از آن به عنوان یکی از آثار موفق سینمای «کالت» نام برد. هر چند که فیلم Gretel & Hansel در جمع‌بندی قصه‌ی خود با مشکلاتی رو‌به‌روست، فضاسازی مناسب و عملکرد خوب تیم بازیگری باعث شده تا تماشای آن خالی از لطف نباشد.


6 قابل قبول
فیلم Gretel & Hansel سعی دارد تا افسانه‌ی آلمانی «هانسل و گرتل» را این بار با نگاهی زنانه روایت کند. هرچند که این اثر در جمع‌بندی قصه‌ی خود با مشکلاتی رو‌به‌روست، اما فضاسازی مناسب و عملکرد خوب تیم بازیگری باعث شده تا تماشای آن خالی از لطف نباشد.
  • عملکرد خوب تیم بازیگری، به خصوص «سوفیا لیلیس» در نقش «گرتل»
  • فضاسازی مناسب اثر با تکیه بر نور و سایه
  • روایت آشفته‌ی داستان و مشخص نبودن نقش برخی از کاراکترها
  • تلاش ناموفق کارگردان برای القای پیام‌هایی ضد و نقیض در خصوص جایگاه زنان در جامعه
راهنمای امتیازات

نظرات

guest

0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
بالا