#مهسا_امینی
نقد انیمیشن Apollo 10½: A Space Age Childhood

نقد انیمیشن Apollo 10½: A Space Age Childhood – آپولو ده و نیم

ترکیب جذاب تخیل و خاطرات

فیلم Apollo 10½: A Space Age Childhood یک انیمیشن آمریکایی‌ست که توسط ریچارد لینکلیتر نوشته، کارگردانی و تهیه شده است. فیلم آپولو ده و نیم، کم و بیش بر اساس خاطرات دوران کودکی خالق اثر تولید شده و داستان آن در جریان اتفاقات قبل از ماموریت آپولو ۱۱ روایت می‌شود. انیمیشن آپولو ده و نیم: دوران کودکی فضایی، داستانی‌ست تلفیق شده با تخیلات فیلمساز که قرار است از زندگی یک دانش‌آموز کلاس چهارمی بگوید. این کودک در اصل اولین انسانی بوده که روی سطح ماه فرود می‌آید؛ البته در ماموریتی فوق سری! گویا قضیه قدم بزرگ نیل آرمسترانگ برای بشریت، برای بعد از ماجراهای این داستان بوده و طبیعتا مردم از چنین مواردی خبر نداشته‌اند. این اثر برای اولین بار در تاریخ ۱۳ مارس ۲۰۲۲ میلادی به نمایش درآمد و پس از آن، در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۲۲ میلادی از سرویس نتفلیکس منتشر شد.

فیلم جدید لینکلیتر را به چشم یک اثر فضایی پرشور نبینید! داستان او در نسبت با آن دسته از آثار، ارزش و اهمیت بیشتری دارد. ساخته‌ی او قصد دارد تا به طرز عجیبی یک برداشت بازنگری شده را ارائه دهد. فیلم آپولو ده و نیم، عملیاتی که در تابستان ۱۹۶۹ میلادی توسط ناسا در دست توسعه بود را جور دیگری روایت می‌کند. سیاست اصلی این اثر ارتباط مستقیمی با نوع ورود تماشاگر به داستان دارد. قرار است رازی فاش شود و البته این راز از جنس یک خیال است؛از آنجایی که این سیاست، در مقام عاملی برای پیشبرد خواسته‌های داستانی‌ به کار گرفته می‌شود، پس بهتر است بُعد خیالیِ ما عملا چیزی یکپارچه سازی شده و غیرقابل تشخیص از واقعیت باشد. در نتیجه‌ی این کار، صرفا یک نسخه‌ی سطح پایین از جنس تئوری توطئه ارائه نخواهد شد. این دقیقا همان ایده‌ای است که انیمیشن آپولو ده و نیم را به یک اثر جذاب تبدیل می‌کند.

در این دستاورد شخصی، داستان استن -قهرمان این فیلم- توسط خودش روایت می‌شود. در واقع روند این است: سنی از استن و آن دوران باشکوه گذشته، کودکِ داستان بزرگ شده (با صدای جک بلک) و حالا دوست دارد تا خاطرات خود را با تماشاگر به اشتراک بگذارد.

نقد انیمیشن Apollo 10½: A Space Age Childhood
تصویری که فیلمساز به چشمان تماشاگر رسانده، از هیچ فیلتری رد نشده و کاملا صادقانه است؛ درک چنین چیزی وقتی آسان شده که اعضای خانواده را مشغول تماشای تلویزیون می‌بینیم

انیمیشن آپولو ده و نیم، فیلمی است که اگر تماشاگرِ آن به روند باورپذیر کردن داستان، اجازه‌ انجام وظیفه‌ بدهد، قطعا شاهد خلق یک تجربه‌ی سرگرم‌کننده در مقابل دیدگانش خواهد شد؛ سفر فانتزی پسرکی ۱۰ ساله به ماه، افسانه‌ای نوستالژیک، گرم و رویایی در دل دهه ۷۰ میلادی. ابزارِ ترسیمِ قوه‌ی تخیلِ استن، بسته‌ای‌ است متشکل از تکنیک‌های انیمیشنی و فضاسازی رویایی، که با روبانی از واقعیت تزیین می‌شود. این مقوله با طرح اصلی داستان سازگاری کاملی دارد. چنانکه در تصویر نهایی، خیال است که در دل تابش واقعیت قرار می‌گیرد.

ابزارِ ترسیمِ قوه‌ی تخیلِ استن، بسته‌ای‌ است متشکل از تکنیک‌های انیمیشنی و فضاسازی رویایی، که با روبانی از واقعیت تزیین می‌شود

بخشی از تمرکز فیلم آپولو ده و نیم بر این است که اصلا در وهله اول، چگونه و با چه نوع ذهنیتی می‌خواهیم از دهه ۶۰ یا ۷۰ میلادی یاد کنیم. البته جواب مستقیم این سوال در داستان پیدا نمی‌شود، اگر هم به صراحت پاسخی ارائه شده بود، باز هم درک آن تنها برای کسانی امکان‌پذیر می‌شد که طعم آن زمان را چشیده بودند. به هر حال کیفیت خاص صدای جک بلک و لحن دقیق او حرف‌های زیادی برای گفتن دارند؛ او طوری جملات را ادا کرده که گویی همان بخشِ واقعی داستان -یعنی وضعیت دهه ۷۰ میلادی در آمریکا- هم یک داستان خیالی‌ست! مرز بین خیال و واقعیت در این فیلم واقعا کمرنگ است، شاید حتی عوامل ماموریت آپولو ۱۱ هم خیالات شیرین فیلمساز را برای لحظاتی باور کنند؛ البته نه به این خاطر که لینکلیتر دروغگوی خوبی‌ست، او در واقع مهارت عجیبی در ارائه‌ی معنای رویا‌پردازی دارد. (شاید ارزشمندترین مفهوم این اثر هم همین باشد)

اگر نیت فیلمساز، ترغیب جوان امروز به الهام گرفتن از گرما، شوق، صمیمیت و عشق دوران کودکی خود بوده، پس در این زمینه موفق است. دلیل چیست؟ لینکلیتر مشخصه‌ی اصلی جوان آن زمان را در نظر دارد و نسبت به آن هم از درک خوبی برخوردار است، در نتیجه از سطح نیاز می‌گذرد تا به بیان خواسته‌ها برسد؛ خواسته‌ای که با همان مفهوم «رویا» مترادف بود. چیزی که در دوران کودکی فیلمساز، معمولا فرقی با واقعیت نداشت و به محض تقاضا شدن به عرصه‌ی وجود می‌رسید. فیلم آپولو ده و نیم بدون هیچ اغراقی، فقط قصد مرور کردن خاطرات و پردازش خیال را دارد و اینچنین حالت مخلصانه یا خالی از آلایشی، قطعا برای تماشاگر الهام بخش است. این فیلم می‌گوید که گاهی، اگر تخیل را بر واقعیت ترجیح دهیم، نتیجه‌ی این شجاعت به هر حال حقیقتی شگرف خواهد بود که در اصل اساسِ همان واقعیت حاصل شده نیز هست.

نقد انیمیشن Apollo 10½: A Space Age Childhood
توجه به جزئیات شخصیتی و زمانی، حالتی ماهرانه و دقیق دارد

دید این داستان به گذشته مثبت بوده و تصویر ارائه شده هم دقیقا به خاطراتی شبیه است که کاملا به یاد نمی‌آیند

در خصوص این فیلم دو دسته تماشاگر وجود دارند: یک، دسته‌ای که چه از لحاظ سنی و چه از نظر علایق و سلایق، حس خاصی به آن دهه‌ها دارند و جزئیات را درک می‌کنند، در مقابل دسته دوم که جدید پسندها هستند و فیلم ½Apollo 10 را یک فیلم خسته‌کننده تمام عیار می‌دانند. اگر از نسل استن هم که نباشید، به هر حال ارتباط برقرار کردن با روحیه‌ی سرزنده، سادگی و متانت این فیلم نباید کار چندان سختی محسوب شود. از جنبه ترسیم موقعیت‌های اجتماعی و خانواده، انیمیشن آپولو ده و نیم موفق است و از لحاظ ساختاری هم توسعه‌ی شخصیت‌ها قوی و دقیق است.

نمایش تعداد اعضای خانواده و ارتباط بین آن‌ها زیباست، البته تلویزیون و فرهنگ هم در این میان صاحب یک نقش بنیادین شده‌اند! ترسیم شخصیت پدری که با وجود بد خلقی‌هایش، مَنشی خیرخواهانه دارد، یا مادر درمانده‌ای که با اداره‌ی خانه، نقش کارآمدی در انتقال مفهوم داستان پیدا می‌کند، از نمونه این ارتباطات است. در کل این فیلم نمایشی‌ست از پیروزی زیبایی‌ها در مقابل زشتی‌های آن روزگار. دید این داستان به گذشته مثبت بوده و تصویر ارائه شده هم دقیقا به خاطراتی شبیه است که کاملا به یاد نمی‌آیند. واضح است که روحیه‌ی لطیف اجتماعی و عاطفی فیلمساز، با گذشت زمان قدری زمخت شده است.

قسمتی از درام داستان، متعلق به تعلیق‌هایی است که پیرامون ماموریت آپولو ۱۱ شکل می‌گیرند. زندگی روزمره در آن عصرِ فضایی، لایه‌ای‌ست از لایه‌های مختلف این اثر. فیلمساز سعی کرده به اکثر مستندات اشاره کند، اما اگر قرار است تا از چشم یک کودک به قضیه نگاه کنیم، پس طبیعتا خیلی از مسائل آن زمان در جایی دور از شخصیت اصلی قرار می‌گیرند، در عوض خیالات دیوانه‌وار به شدت نزدیک به نظر می‌رسند؛ این همان رفتار جادویی و زیبای داستان است که در غالب انیمیشن، تجربه‌ای زنده، خاص، طبیعی و دقیق را می‌سازد. ایفای نقش‌های واقعی که از فیلتر انیمیشن رد شده‌اند، چیزی از دقت حالات چهره و بدن کم نکرده است و در واقع این انیمیشن تمام ظرافت های یک ساخته‌ی سینمایی را دارد. اوج جسارت این فیلم در جایی‌ست که زندگی پسرک را، با تمام اتفاقات بزرگش، معمولی تصور می‌کند. یک نوع زندگیِ پر فراز و نشیب، که حتی قدم زدن انسان روی ماه هم مانند سایر رخدادها، در آن کوچک تلقی می‌شود.

انیمیشن Apollo 10½: A Space Age Childhood یک اثر دوست داشتنی، صمیمانه و نوستالژیک بوده که به طوفانی جادویی از احساسات خوب شباهت دارد. ساخته‌ی ریچارد لینکلیتر از رویاپردازی می‌گوید، هر چقدر هم که لحنی استعاری داشته باشد، اما با این حال باز هم اثری‌ست صادقانه که در مقام روایت بخشی از زندگی فیلمساز، با حالتی هنرمندانه از دنیا عبور می‌کند تا به سوی آرمان بزرگسالانه‌ی‌ خود، قدمی بزرگ بردارد.

 


9 شاهکار
انیمیشن Apollo 10½: A Space Age Childhood یک اثر دوست داشتنی، صمیمانه و نوستالژیک بوده که به طوفانی جادویی از احساسات خوب شباهت دارد. ساخته‌ی ریچارد لینکلیتر از رویاپردازی می‌گوید، هر چقدر هم که لحنی استعاری داشته باشد، اما با این حال باز هم اثری‌ست صادقانه که در مقام روایت بخشی از زندگی فیلمساز، با حالتی هنرمندانه از دنیا عبور می‌کند تا به سوی آرمان بزرگسالانه‌ی‌ خود، قدمی بزرگ بردارد.
  • عملکرد قوی صداپیشگان
  • طراحی انیمیشن و دقت در بازسازی جزئیات دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی
  • ایده، زمینه داستانی و پیام جالب و خاص
  • ترکیب رنگ
  • احساسات صادقانه هستند، نه حاصل نگاهی سانتیمانتالیسم
  • موسیقی‌های موجود در این فیلم
  • گاهی روندِ مرورِ خاطراتِ گذشته کند می‌شود
راهنمای امتیازات

نظرات

guest

1 دیدگاه
جدیدترین
قدیمی‌ترین بیشترین رای
Inline Feedbacks
View all comments
بالا