#مهسا_امینی
نقد فیلم درخت گردو

نقد فیلم درخت گردو

از کوچ چه داری به غیر از داغ سفر؟

فیلم درخت گردو، درامی است به کارگردانی محمدحسین مهدویان و تهیه‌کنندگی سید مصطفی احمدی. این اثر در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر توانسته سر و صدا کند و چندین جایزه را تصاحب کند. سوال اینجاست آیا می‌توان فیلم درخت گردوی مهدویان را یک اثر شاهکار تلقی کنیم؟

درخت گردو مخاطب که ما باشیم را با خود به زمانی می‌برد که منطقه سردشت درگیر فاجعه‌ای سهمگین یعنی بمباران شیمیایی شده بود. اساسِ داستان‌سرایی فیلم درخت گردو بر پایه واقعیت بنا نهاده شده و ما قصه‌ی تلخ شخصی واقعی به اسم قادر مولان پور را می‌بینیم که پیمان معادی نقشش را در فیلم بازی می‌کند.

فرم روایی فیلم را می‌توان قابل قبول دانست؛ چراکه در ابتدای فیلم در زمانی به سر می‌بریم که قادر مولان پور در سال ۱۳۹۵ فوت شده و سپس به زمانی در گذشته یعنی ۱۳۶۶ می‌رویم؛ درست زمانی که بمباران شیمیایی رقم می‌خورد. در نهایت، پس از فهمِ اتفاقاتی که برای این شخص افتاده، مجدد به زمان حال یعنی لحظه فوت این کاراکتر برمی‌گردیم. درخت گردو از حیث داستانی اثری جریان‌ساز نیست. اتفاقا درخت گردو قصه سر راست و کاملا قابل پیش‌بینی دارد. اما هدف مهدویان این نبوده که صرفا شرح حال مولان پور را روایت کند، بلکه این کارگردان می‌خواسته زجری که قادر کشیده را به هر ترتیبی شده به بیننده منتقل کند. فیلم در القای چنین حسی به شدت موفق عمل می‌کند. با این حال تدوین فیلم می‌توانسته بهتر باشد و ما این اثر را در مدت زمان کمتری تماشا می‌کردیم. به عبارتی دیگر، یک سری از سکانس‌ها بیش از اندازه کش می‌آیند؛ در حالی‌که اثرشان را روی بیننده زودتر از موعد گذاشته‌اند.

نقد فیلم درخت گردو
فرم مستندگونه تصویر از یک سمت، بازی فوق‌العاده پیمان معادی از سمت دیگر کاری می‌کند تا ما در چنین رویارویی با شخصیت قادر مولان پور ارتباط برقرار کنیم

پیمان معادی در نقش قادر می‌تواند کاری کند تا مخاطب با تک تکِ لحظاتی که این شخصیت جلوی دوربین قرار دارد ارتباط برقرار کرده و با او همدردی کند. دردها، عواطف تلخ و صد البته حس انزجار قادر از حوادث رخ داده را پیمان معادی با یک دوز بسیار زیاد اما باورپذیر به بیننده تحمیل می‌کند. این حسِ تلخ را نه تنها دریافت می‌کنیم، بلکه از طرفی احساس می‌کنیم قادر را سالیان سال است که می‌شناسیم. این حس را باید مدیونِ سکانس‌های ابتدایی فیلم در زمان گذشته بدانیم که مهدویان به خوبی نشان می‌دهد که قادر مولان پور می‌توانسته چه زندگی شاد و مفرحی داشته باشد.

گویا مهران مدیری به دلایل تبلیغاتی به تیم تولید فیلم درخت گردو اضافه شده

درخت گردو در لیست بازیگری خود، سوپر استار دیگری به اسم مهران مدیری دارد که عملکرد درخشانی نداشته و در مقابل همتای خود یعنی پیمان معادی در نقش‌آفرینی کم می‌آورد. مهران مدیری در نقش احمد نمی‌تواند نقش خارق‌العاده‌ای را از خود به جا بگذارد. او مکمل خوبی برای پیمان معادی به حساب نمی‌آید و دیالوگ‌های احمد که از زبان مهران مدیری جاری می‌شود بسیار خشک و غیر ملموس است. به نظر می‌رسد که مدیری اصلا به درد این نقش از همان اول نمی‌خورد. می‌توان این فرضیه را مطرح کرد که مهران مدیری به دلایل تبلیغاتی به تیم تولید فیلم درخت گردو اضافه شده است. هر اندازه مدیری و مینا ساداتی در حاشیه قرار دارند، معادی و مینو شریفی در نقش مریم بیشتر جلوی دوربین می‌درخشند و چه اثرگذاری قدرتمندی که فیلم با این دو بازیگر و شخصیت‌هایشان روی ذهن و قلب بیننده القا می‌کنند.

دوربینِ مهدویان همچنان آزاردهنده است. حسِ ناخوشی به ما دست می‌دهد از تماشای سکانس‌هایی که دوربین ثابت نیست و روی سه پایه قرار ندارد اما مهدویان و فیلم‌بردار درخت گردو نظر دیگری دارند. درخت گردو می‌خواهد بیشتر فرم مستندگونه خودش را به رخ بکشد تا روایت یک داستان تلخ و هولناک را با آب و تاب زیاد. از ابعاد تصویر ۴:۳ فیلم بگیرید تا دوربین و میزانسن، همگی می‌خواهند شدت و وسعت هولناک بودن فاجعه سردشت را به نمایش بکشند. در این میان، موسیقی فیلم نیز بر سنگین کردن کفه‌ی تراژدی فیلم اثرگذار است. از موسیقی‌های حبیب خزایی‌فر استفاده کرده‌اند تا بارها قادر مولان پور را در قاب‌هایی خاص، تنها و خمیده ببینیم.

مهمترین مولفه فیلم درخت گردو، سکانس‌هایی است که قادر مولان پور در کنار درخت گردو حضور دارد؛ درختی که هر بار جلوی دوربین آن را می‌بینیم، به شدت متاثر و ناراحتمان می‌کند. درست زمانی که فکر می‌کنیم این فیلم دیگر نمی‌تواند بیشتر از این حالمان را دگرگون کند، مهدویان از ابزارهایی بهره می‌برد که مجدد روحمان را تلطیف می‌کند؛ گفت‌وگوی قادر مولان پور با راننده‌ای که دلش نمی‌خواسته به خاطر یک انتقال جسد به سردشت برود و نمایش فلش‌بکی از زندگی شاد و خوشحالِ قادر تنها دو مورد از چیزهایی است که می‌تواند اشک‌مان را در بیاورد! اوج نگاه مهدویان به فاجعه سردشت را می‌توان در نماهای پایانی و ویس اور (Voice-Over) فیلم خلاصه کرد که تک درخت گردوی داستان در برف پوشیده شده و برداشت کارگردان از قصه مولان پور به صورت خلاصه بیان می‌شود.

فیلم درخت گردو محصولی است متاثرکننده و غم‌انگیز که فاجعه بمباران شیمیایی سردشت را با تصویرسازی اصولی و بازی درخشان پیمان معادی به خوبی به تصویر می‌کشد. با این حال بازی بسیار ضعیف مهران مدیری و چند ایراد جزئی در تدوین موجب می‌شود تا نتوان درخت گردو را یک شاهکار قلمداد کرد.


8 عالی
فیلم درخت گردو محصولی است متاثرکننده و غم‌انگیز که فاجعه بمباران شیمیایی سردشت را با تصویرسازی اصولی و بازی درخشان پیمان معادی به خوبی به تصویر می‌کشد. با این حال بازی بسیار ضعیف مهران مدیری و چند ایراد جزئی در تدوین موجب می‌شود تا نتوان درخت گردو را یک شاهکار قلمداد کرد.
  • بازی پیمان معادی
  • فضاسازی‌های معرکه
  • فرم روایی قابل قبول
  • نماهای متاثرکننده
  • بازی ضعیف مهران مدیری
  • فیلم می‌توانسته در مدت زمان کمتری جمع شود
  • برخی از سکانس‌های فیلم بیش از حد طولانی است
راهنمای امتیازات

نظرات

guest

3 دیدگاه
جدیدترین
قدیمی‌ترین بیشترین رای
Inline Feedbacks
View all comments
بالا