#مهسا_امینی
نقد فیلم CODA - کودا

نقد فیلم CODA – کودا

صدای بی‌صدا

اگر شوق و ولع تماشای فیلم‌هایی را دارید که با کارکرد آینه‌ایِ سینما در جهت نمایش موقعیت‌‌های پیچیده‌ی انسانی ظاهر می‌شوند، فیلم CODA را از دست ندهید. درامی به کارگردانی سیان هدر که برای اولین بار در تاریخ ۲۸ ژانویه ۲۰۲۱ میلادی در جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۲۱ اکران شد و پس از آن، در تاریخ ۱۳ اوت ۲۰۲۱ میلادی از سرویس +Apple TV منتشر شد. فیلم کودا در ۹۴امین دوره جوایز اسکار (اسکار  ۲۰۲۲) نامزد دریافت سه جایزه مهم و تاریخ ‌ساز شده، که از جمله آن‌ها، حضورش در دسته‌بندی بهترین فیلم این دوره از جوایز اسکار قابل توجه است.

فیلم کودا -عنوانی برای توصیف فرزند شنوای یک بزرگسال ناشنوا- یک بازسازی موفق انگلیسی زبان از فیلم فرانسوی La Famille Bélier محسوب می‌شود؛ داستانی‌ست از دختر جوانی به نام روبی راسی (امیلیا جونز) که در اصل تنها عضو شنوای یک خانواده ناشنواست. خانواده‌ای شامل پدر او فرانک (تروی کوتسور)، مادر او جکی (مارلی متلین) و برادرش لئو (دانیل دورانت) که همگی در کنار هم به تجارت ماهی‌گیری مشغول هستند. (هر سه نقش ناشنوای این فیلم توسط بازیگرانی ایفای نقش شده که در واقع ناشنوا هستند) در این بین روبی علاقه‌ی زیادی به موسیقی دارد، گرچه زمانی که کسب و کار خانواده‌ی خود را در معرض تهدیدی جدی می‌بیند، میان ادامه دادن در مسیر رشته‌ی مورد علاقه‌‌ی خود یا کمک کردن به خانواده‌اش، در یک دوراهی قرار می‌گیرد.

اگر احساس می‌کنید که فیلم کودا یک اثر تکراری از بلوغ و پشت سر گذاشتن خانواده است و عنصر ناشنوا بودن تنها یک زمینه داستانی‌ به‌ شمار می‌آید، اشتباه می‌کنید! قلب بزرگ این فیلم بعد از جامعه ناشنوایان، در خدمت ذات والای خانواده می‌تپد. سوال مهم فیلم کودا هم همین است؛ بلندپروازی و پیشرفت خود یا وفاداری به خانواده؟ گرچه این پرسش به دلیل ظرافت‌های داستانی و شکل گرفتن نوعی تضاد تا حد زیادی برجسته نمی‌شود، در واقع تماشاگر به خود اجازه‌ نمی‌دهد تا طرفین داستان را در موقعیت‌های مسئله‌ساز قضاوت کند. ارزش این اثر در چنین نگرشی‌ست، فیلمساز با روابط علت و معلولی طوری دلیل ارائه می‌کند و طوری منطق می‌آورد که نتیجه‌گیری‌ها با بالاترین میزان اثرگذاری به دل مخاطب بنشیند.

نقد فیلم CODA
زبان نماد و اشاره هرگز خسته‌کننده به‌نظر نمی‌رسد؛ طیف گسترده‌‌ای از احساسات در این قالب به نمایش گذاشته شده است

فیلم کودا با نگاهی صمیمانه مسائلی را تبیین می‌کند که ظاهرا قبل‌تر از این، تا حد زیادی کاوش شده‌اند؛ با گذشت زمان اما نگرانی‌های موجود در داستان نه تنها عمق پیدا می‌کنند بلکه با لحنی اصیل و طبیعی، تازه و روزآمد به‌نظر می‌رسند. سیان هدر به شخصیت‌ها زندگی بخشیده، قرار نیست از سر ترحم با آن‌ها ارتباط برقرار کنیم؛ عامل اصلی برانگیخته شدن احساس تماشاگر یک تقلب سنگدلانه نیست. فیلمساز با درک انسانی خود توانسته وضعیتی طبیعی را ترسیم کند که متر و معیار تعیین کننده‌ی آن مفهوم خانواده باشد؛ نمایش احساس در دل چنین مفهومی ذاتا نمی‌تواند اغراق‌آمیز جلوه کند.

فیلمساز با درک انسانی خود توانسته وضعیتی طبیعی را ترسیم کند که متر و معیار تعیین کننده‌ی آن مفهوم خانواده باشد

در واقع فیلم کودا نه قصد دارد همه‌چیز را با خوشی به پایان برساند و نه می‌خواهد با وقاحت هرچه تمام‌تر اشک مخاطب را جاری کند. در طول فیلم و نقاط عطف آن سخنی از تغییرات بنیادی وجود ندارد و بدون هیچ تعلیق یا تردیدی، بحث ریشه‌ها و صمیمیت خانوادگی‌ست که در جریان می‌ماند؛ شعله‌ی این صمیمیت، حتی از طریق یک جدایی دردناک هم که شده، تن به فروکشانده شدن نمی‌دهد؛ حالتی که در عین نگران کننده بودن، آرامش بخش به‌نظر می‌رسد. با این مقدمه‌‌ها نتیجه هرچقدر هم که می‌خواهد از پیش تعیین شده و مهم به‌نظر بیاید مهم نیست، چراکه حالا هدف این فیلم به سوی نمایش چیز دیگری کشش پیدا کرده است. سیان هدر به جای پیاده کردن پیام داستانش در قالب مقوله‌ی آزادی یا خلاص شدن از دست آشفتگی‌های خانوادگی، از همان ابتدا خانواده را عامل پیشرفت شخصیت اصلی داستان قلمداد کرده است. در نتیجه‌ی شبکه‌ای از ارتباطات صمیمی، پویا و پر انرژی، درکی نسبت به عشق موجود در این خانواده صورت گرفته و در نهایت مخاطب به تصمیمات تمام اعضای آن حق می‌دهد.

طرح اصلی داستان، آثاری مبنی بر یک موج بی‌رحمانه از بدبختی‌ها را دارد اما به مرور توسط شخصیت‌هایی چون یک معلم موسیقی (اوخنیو دربس) تعدیل می‌شود. عناصر مختلف فیلم کودا، شامل زبان اشاره و تست‌های خوانندگی، انسجام عملکرد بازیگران را تثبیت می‌کند. از جنبه‌ی تعاملاتی که حاوی چاشنی کمدی شده‌اند، گاه حالتی کلیشه‌ای پدید می‌آید که فورا توسط قاب‌هایی تاثیرگذار از روابط انسانی سرکوب می‌شوند. اوج گیراییِ این اثر در توجه فیلمساز به دنیای ناشنوایان نمود پیدا می‌کند؛ حالتی که فراتر از یک زمینه‌ی داستانی رفته و مخاطب را به‌ شکلی دهشتناک میخ‌کوب می‌کند. نگاهی اجمالی به دنیایی خاموش و منزوی، لحظاتی بی‌صدا که اگرچه در قاب فیلم‌بردار به شکلی ایستا نقش می‌بندند، اما از جوشش احساساتی حقیقی سرشار شده‌اند. این ایده‌ی سازنده قبل از این‌که آزاردهنده جلوه کند، هوشمندانه کنترل شده و طوری نیست که اثر را به مرزهای فیلم تجربی (فیلم آوانگارد) برساند.

نقد فیلم CODA
این سکانس در اصل تاثیرگذارترین لحظات داستان را شکل می‌دهد؛ ارتباط پدر و دختر بدون هیچ اغراقی، به شکلی طبیعی و موثر نمایش داده می‌شود

همه چیز در جریان بوده و درام داستان متشکل از مجموعه‌ توقف‌‌ها و شلوغ‌ کاری‌ها نیست

فیلم CODA فرمول و قالب محاسباتش را به آسانی در اختیار تماشاگر نمی‌گذارد، گاه مکالمات غیر ضروری به‌نظر می‌رسند اما اگر اجازه دهید تا داستان قدری آرامش پیدا کند، از تماشای روح شکوفای آن غافلگیر می‌شوید. در مقابلِ تجربه‌ی بصری نسبتا ساده‌ی فیلم، که اصلا برای چنین فیلمِ معناداری شایسته است، اضطرابی که در خلال مشاجرات خانوادگی پدید آمده از پیچیدگی خاصی برخوردار شده؛ همه چیز در جریان بوده و درام داستان متشکل از مجموعه توقف‌‌ها و شلوغ‌ کاری‌ها نیست. چیزی که از این محدود سازیِ متفکرانه به دست آمده، نمایش یک هیاهوی عظیم نیست بلکه عاملی‌ست که سبب شده تا مخاطب این نگرانی‌ها را از نگاه شخصیت‌ها مشاهده کنند.

بازیگران فیلم کودا عاشقانه به ایفای نقش می‌پردازند، تروی کوتسور در مقام پدرسالارِ داستان، نه مانند یک انسان معصوم رفتار می‌کند و نه خصوصیات یک شیطان به تمام معنا را به نمایش می‌گذارد. امیلیا جونز با یک ایفای نقش پر قدرت، از ابتدای فیلم -که یک لانگ شاتِ (نمای دور) مبهم باشد- تا واپسین لحظاتِ آن مخاطب را نزدیک به خود نگه می‌دارد. او همچنین کنش‌ها، حساسیت‌ها و ماجراجویی‌های مربوط به شخصیت روبیِ جوان را به شکل مناسبی نمایش می‌دهد؛ خستگی او از به دوش کشیدن مسئولیت‌های بزرگسالان در چهره‌اش نمایان است. سایر بازیگران هم به شکل مشابهی انگیزه‌های طبیعی را به خوبی بروز داده‌اند تا در نهایت، تماشاگر به تمام این افراد به یک اندازه اهمیت بدهد. فضای این فیلم به گونه‌ای‌ست که هر پلان را می‌توان با پایان داستان مترادف دانست، ممکن است جایی ادامه دادن به قصه زیاده‌ روی پنداشته شود اما به هر حال دلایل ارائه شده در نتیجه‌گیری کافی‌ست. ممکن است تمام این موارد به چشم یک شگرد برای راضی نگه داشتن تماشاگران نگاه شود، اما درست نیست خلوص نیت و نهاد پاک این فیلم را به یک بازی با احساسِ سطحی‌نگر ترجمه کرد.

فیلم CODA نمایشی‌ست از موقعیت‌های پیچیده‌ی انسانی، روایتی‌ست‌ که سادگی‌‌‌اش نشان از صداقت آن دارد. این فیلم از دسته آثاری‌ست که آرامش و نگرانی یا خنده و گریه را به طور همزمان در تار و پود خود پرورش می‌دهد. ممکن است گاهی روند توسعه داستان کند شود اما در کل نمی‌توان فریاد تاثیرگذار آن را نادیده گرفت؛ فریادی که سرانجام یادآور ارزش خانواده می‌شود.


8 عالی
فیلم CODA نمایشی‌ست از موقعیت‌های پیچیده‌ی انسانی، روایتی‌ست‌ که سادگی‌‌‌اش نشان از صداقت آن دارد. این فیلم از دسته آثاری‌ست که آرامش و نگرانی یا خنده و گریه را به طور همزمان در تار و پود خود پرورش می‌دهد. ممکن است گاهی روند توسعه داستان کند شود اما در کل نمی‌توان فریاد تاثیرگذار آن را نادیده گرفت؛ فریادی که سرانجام یادآور ارزش خانواده می‌شود.
  • بازی تاثیرگذار تمام بازیگران اصلی
  • انتقال مناسب احساسات در نمایش تصویری ارزشمند از جایگاه خانواده
  • توسعه شخصیت‌ها
  • فیلم‌برداری
  • فضاسازی
  • سرعت روند توسعه داستان گاهی کند می‌شود
راهنمای امتیازات

نظرات

guest

0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
بالا