0/10

در درک داستان The Odyssey گیج شده‌اید؟ همه خط‌های زمانی، هیولاها و اسطوره‌های یونانی را بشناسید

از سفر پرماجرای اودیسئوس تا خدایان و هیولاهای یونان باستان

0/10 ۰ 54 دقیقه قبل مقالات جانبی (سینمایی) کپی لینک

داستان The Odyssey فقط روایت بازگشت یک قهرمان به خانه نیست؛ کریستوفر نولان با ترکیب خط‌های زمانی درهم‌تنیده، اسطوره‌های یونان باستان و مجموعه‌ای از هیولاها و موجودات افسانه‌ای، سفر Odysseus را به ماجرایی پیچیده و تماشایی تبدیل کرده است. اما برای درک کامل این حماسه، باید بدانیم هر اتفاق دقیقا در چه زمانی رخ می‌دهد و قهرمان داستان در مسیر بازگشت به Ithaca با چه موجودات و افسانه‌هایی روبه‌رو می‌شود.

کریستوفر نولان بار دیگر سراغ ترکیبی از ستاره‌های بزرگ سینما و روایت‌های غیرخطی رفته است تا برداشت جاه‌طلبانه خود از سفر افسانه‌اى Odysseus در داستان The Odyssey را به پرده سینما بیاورد. داستان پس از پایان جنگ ۱۰ ساله تروا آغاز می‌شود؛ جایی که Odysseus با بازی Matt Damon، قهرمان جنگ، راهی Ithaca می‌شود تا پس از سال‌ها دوری به خانه و خانواده خود بازگردد. با این‌حال، مسیر بازگشت او به هیچ عنوان یک سفر ساده و کوتاه نیست و تقریبا به اندازه خود جنگ تروا زمان می‌برد. نولان برای روایت این ماجرا به سنت قصه‌گویی شفاهی یونان باستان نیز تکیه کرده و داستان را تنها از یک زاویه روایت نمی‌کند. فیلم نزدیک به سه ساعت است و بخش‌هایی از ماجرا از زبان یک شاعر دوره‌گرد با بازی Travis Scott روایت می‌شود؛ شخصیتی که سرگذشت جنگجوی بزرگ و ماجراهای شگفت‌انگیز او را برای دیگران بازگو می‌کند. در سوی دیگر، خود Odysseus نیز هنگام مرور خاطراتش، تصویری متفاوت از سفری ارائه می‌دهد که قرار بود او را به خانه بازگرداند، اما در نهایت به رویارویی با خدایان، موجودات افسانه‌اى و آزمون‌هایی مرگبار تبدیل شد.
در نتیجه، اگر دنبال کردن داستان The Odyssey برای شما خودش به سفری پرپیچ‌وخم میان گذشته و حال تبدیل شده است، دلیلش را باید در ساختار روایی پیچیده اثر جست‌وجو کرد. نولان با جابه‌جایی میان دوره‌های زمانی مختلف، بخش‌هایی از گذشته Odysseus را در کنار وقایع سفر او قرار می‌دهد و به‌تدریج قطعات این افسانه مشهور را کنار یکدیگر می‌چیند. در این مسیر، مخاطب تنها با داستان بازگشت یک قهرمان به خانه روبه‌رو نیست، بلکه با مجموعه‌ای از اسطوره‌های یونان باستان، خدایان قدرتمند، هیولاهای مرگبار و افسانه‌هایی مواجه می‌شود که هرکدام بخشی از هویت Odysseus و سرنوشت او را شکل داده‌اند. همین ساختار باعث می‌شود درک خط زمانی اتفاقات، شناخت موجودات افسانه‌اى و فهم ارتباط میان شخصیت‌ها اهمیت ویژه‌ای پیدا کند. در ادامه، تمام این بخش‌های پیچیده را بررسی می‌کنیم تا مشخص شود سفر Odysseus دقیقا از کجا آغاز می‌شود، چه موانعی سر راه او قرار می‌گیرند و اسطوره‌های یونانی چگونه در روایت حماسی Nolan نقش دارند.

پیش از داستان The Odyssey چه گذشت؟ از فرار Helen تا سقوط Troy

در روزگار صلح، Odysseus، پادشاه Ithaca، همراه با همسرش Penelope با بازی Anne Hathaway، درهای قصر خود را به روی همه باز می‌گذاشت و مهمانی‌های باشکوهی برگزار می‌کرد؛ حتی گدایان نیز اجازه ورود داشتند. این رفتار تنها از روی بخشندگی نبود، بلکه به یکی از قوانین مهم Zeus مربوط می‌شد؛ قانونی که بر اساس آن، هر مهمانی باید مورد احترام و پذیرایی قرار می‌گرفت، زیرا ممکن بود یک خدا در لباس انسانی وارد خانه شده باشد. Odysseus در کنار مهمان‌نوازی، به مهارت خود در استفاده از کمان نیز افتخار می‌کرد و مدعی بود تنها کسی است که می‌تواند کمان قدرتمندش را زه کند. او در جریان جشن‌ها از مردان حاضر می‌خواست شانس خود را امتحان کنند، اما هیچ‌کس موفق نمی‌شد. سپس Odysseus به‌آسانی کمان را آماده می‌کرد و با شلیک یک تیر از میان ۱۲ تبر، توانایی خود را به رخ می‌کشید. بااین‌حال، پشت این روزهای آرام و جشن‌های باشکوه، بحرانی بزرگ در آن سوی دریاها در حال شکل‌گیری بود؛ بحرانی که سرنوشت Odysseus و بسیاری از پادشاهی‌های یونان را برای سال‌ها تغییر می‌داد.
پیش از آغاز داستان The Odyssey، ماجرای جنگ Trojan در سرزمین‌های دور شکل گرفت. Helen با بازی Lupita Nyong’o، ملکه Sparta، به‌عنوان زیباترین زن جهان شناخته می‌شد. Prince Paris، شاهزاده Troy، شیفته او شد و Helen در نهایت Sparta را ترک کرد و همراه او به Troy رفت. King Menelaus با بازی Jon Bernthal، همسر خشمگین و دل‌شکسته Helen، برای بازگرداندن او از برادرش Agamemnon با بازی Benny Safdie کمک خواست؛ پادشاهی که فرمانروای تمام یونان باستان بود. Agamemnon نیز با Clytemnestra، خواهر دوقلوی Helen با بازی Nyong’o، ازدواج کرده بود، اما در این نبرد وفاداری او پیش از هر چیز به برادرش تعلق داشت. به این ترتیب، ارتشی عظیم گرد هم آمد و جنگی آغاز شد که قرار بود ۱۰ سال طول بکشد.

پیش از عزیمت به میدان نبرد، Odysseus به Penelope هشدار داد اگر Telemachus، پسر خردسالشان با بازی Tom Holland، پیش از بازگشت او از Troy به سن بزرگسالی رسید، باید دوباره ازدواج کند. سپس برای تعیین سربازان ارتش Ithaca قرعه‌کشی برگزار کرد. هنگامی که Antinous با بازی Robert Pattinson تلاش کرد Sinon با بازی Elliot Page را به جای خود راهی جنگ کند، Odysseus دخالت کرد و تصمیم گرفت Sinon به ارتش بپیوندد تا Antinous در Ithaca بماند و از خانواده خود مراقبت کند. یونانی‌ها سرانجام ۱۰ سال طاقت‌فرسا را در محاصره Troy سپری کردند، اما پایان جنگ زمانی رقم خورد که Odysseus نقشه ساخت یک اسب چوبی عظیم را مطرح کرد. سربازان یونانی داخل آن پنهان می‌شدند و باقی ارتش وانمود می‌کرد که شهر را ترک کرده است. Sinon نیز عمدا از نقشه اصلی بی‌خبر نگه داشته شد تا بتواند نقش خود را به‌عنوان فردی که اسب را به‌عنوان هدیه صلح تقدیم می‌کند، باورپذیرتر اجرا کند. چند روز بعد، نیروهای Troy اسب را پیدا کردند و به Sinon مشکوک شدند و سرانجام او را کشتند. Sinon تا آخرین لحظه ادعا کرد اسب هدیه‌ای برای Athena با بازی Zendaya است. سربازان Troy نیز فریب خوردند و اسب چوبی را به داخل شهر بردند. با فرارسیدن شب، Odysseus و سربازانش از مخفیگاه بیرون آمدند و دروازه‌های شهر را برای Agamemnon و ارتش یونان باز کردند. نیروهای یونانی از این فرصت استفاده کردند، وارد Troy شدند و شهر را به تصرف خود درآوردند؛ بدین ترتیب، پس از یک دهه خون‌ریزی، جنگ Trojan سرانجام به پایان رسید.

سفر مرگبار Odysseus پس از سقوط Troy

پس از سقوط Troy، سه پادشاه بزرگ، یعنی Agamemnon، Menelaus و Odysseus، از یکدیگر جدا شدند و هرکدام سفر بازگشت خود را آغاز کردند. Helen ناخواسته همراه Menelaus به Sparta بازگشت، اما Menelaus برای جلوگیری از وقوع جنگی مشابه در آینده، صورت او را زخمی کرد تا زیبایی افسانه‌ای‌اش برای همیشه خدشه‌دار شود. در سوی دیگر، Agamemnon با تصور اینکه پس از پیروزی در جنگ با آغوش باز از سوی Clytemnestra استقبال خواهد شد، راهی خانه شد؛ غافل از اینکه همسرش به‌دلیل مرگ دخترشان، که Agamemnon پیش از جنگ برای جلب رضایت خدایان قربانی کرده بود، نقشه انتقام خود را آماده کرده است. Clytemnestra مدت‌ها منتظر بازگشت او ماند و سرانجام اندکی پس از ورود Agamemnon، او را به قتل رساند. برای Odysseus و سربازانش نیز بازگشت به Ithaca به همان اندازه فاجعه‌بار بود. نابودی Troy و زیر پا گذاشتن قوانین مقدس Zeus باعث شده بود خشم خدایان دامن یونانی‌ها را بگیرد. بادهای نامعلوم کشتی‌های Ithaca را به جزیره Polyphemus با بازی Bill Irwin رساندند؛ یک Cyclops یک‌چشم و پسر Poseidon. سربازان هنگام جست‌وجوی غذا وارد غار او شدند و در آنجا گرفتار شدند. آن‌ها برای فرار، چشم Polyphemus را با ضربه شمشیر کور کردند، اما همین کار خشم Poseidon، خدای دریا، را برانگیخت. از آن لحظه، دریا و باد علیه Odysseus و همراهانش قرار گرفتند. کشتی‌های آن‌ها به سرزمین غول‌های Laestrygonians رسید و این موجودات با حمله‌ای مرگبار تقریبا تمام ناوگان را نابود کردند؛ تنها یک کشتی و خدمه آن باقی ماند. در ادامه، آن‌ها به جزیره Aeaea رسیدند؛ جایی که Circe با بازی Samantha Morton، جادوگر قدرتمند، سربازان Odysseus را به خوک تبدیل کرد. Odysseus سرانجام او را متقاعد کرد طلسم را از میان بردارد، اما Circe پیش از رفتن هشدار داد که اگر می‌خواهند راه خانه را پیدا کنند، باید به دنیای مردگان سفر کرده و با Tiresias با بازی James Remar، پیشگوی بزرگ، مشورت کنند. Odysseus و سربازانش وارد جهان زیرین شدند و با ارواح مردگان روبه‌رو شدند. یکی از این ارواح Sinon بود؛ سربازی که از Odysseus خشمگین بود، زیرا او را از نقشه اسب چوبی Troy بی‌خبر گذاشته و در نهایت به مرگی تلخ کشانده بود. Sinon همچنین فاش کرد سربازان کشته‌شده Ithaca به‌دلیل نداشتن مراسم تدفین شایسته جنگجویان یونانی، آرامش نداشتند. او از Odysseus خواست انتقامش را از Antinous بگیرد و برای ادای احترام به قربانیان جنگ، به سمت غرب حرکت کند. پس از او، روح Agamemnon ظاهر شد و به Odysseus درباره خطر اعتماد بیش از حد به خانواده هشدار داد. او که خود به‌دست Clytemnestra کشته شده بود، توصیه کرد Odysseus هنگام بازگشت به Ithaca هویت واقعی خود را پنهان کند و ابتدا بفهمد چه کسانی واقعا به او وفادار هستند. سپس Tiresias مسیر دشوار بازگشت را برای Odysseus شرح داد: او و همراهانش ابتدا باید از کنار Sirens عبور می‌کردند و پس از آن میان دو مسیر مرگبار انتخاب می‌کردند؛ گرداب Charybdis که تمام خدمه را می‌بلعید یا Scylla، هیولای دریایی که تنها شش نفر را قربانی می‌کرد.

بااین‌حال، پیشگویی Tiresias از این هم تلخ‌تر بود. او گفت سرنوشت تمام سربازان Odysseus مرگ است و زمانی که آن‌ها به جزیره Apollo برسند و گاوهای مقدس خدای خورشید را بکشند، هیچ‌کس جز Odysseus زنده نخواهد ماند. Odysseus که تصور می‌کرد می‌تواند سرنوشت را فریب دهد، تصمیم گرفت این بخش از پیشگویی را از افرادش مخفی کند. او تنها درباره Sirens به آن‌ها هشدار داد و دستور داد گوش‌های خود را با موم ببندند تا تحت تأثیر آواز مرگبارشان قرار نگیرند. خود Odysseus می‌خواست آواز آن‌ها را بشنود، بنابراین او را به دکل کشتی بستند. پس از عبور از منطقه، Odysseus برای سربازانش تعریف کرد که آواز Sirens چیزهایی را به او نشان داده که بیش از هرچیز دیگری آرزوی داشتنشان را داشت، اما در عین حال به او فهماند چرا هرگز نمی‌تواند به آن‌ها برسد. سپس نوبت انتخاب میان Charybdis و Scylla رسید. Odysseus که هنوز به توانایی خود برای شکست دادن پیشگویی باور داشت، دستور عبور از گرداب را صادر کرد، اما سربازان که دیگر به تصمیم‌های او اعتماد نداشتند، مسیر Scylla را انتخاب کردند و همان‌طور که پیشگویی شده بود، شش نفر جان باختند. پس از آن، Eurylochus با بازی Himesh Patel و دیگر سربازان از Odysseus خواستند حقیقت پیشگویی را بازگو کند. Odysseus سرانجام همه‌چیز را گفت و از آن‌ها قول گرفت که در جزیره Apollo به هیچ‌یک از گاوهای مقدس دست نزنند. اما گرسنگی، خستگی و خشم، این قول را دوام زیادی نداد. باد اجازه حرکت کشتی را نمی‌داد و سربازان احساس می‌کردند در جزیره گرفتار شده‌اند. حتی برخی پیشنهاد کردند Odysseus را همان‌جا رها کنند. سرانجام، آن‌ها پیمان خود را شکستند و یکی از گاوهای Apollo را کشتند. کمی بعد باد دوباره وزیدن گرفت و کشتی‌ها توانستند حرکت کنند، اما خشم هم‌زمان Zeus، Poseidon و Apollo طوفانی سهمگین به راه انداخت که تمام سربازان را کشت و تنها Odysseus زنده ماند. Odysseus پس از این فاجعه به جزیره Calypso با بازی Charlize Theron رسید و هفت سال در آنجا ماند. Calypso پس از شکست Titans به دست خدایان Olympian، به Ogygia تبعید شده بود و زندگی خود را در همان جزیره ادامه می‌داد. او با دادن گل‌های Lotus به Odysseus، خاطرات Penelope و Telemachus را از ذهن او دور کرد و قهرمان سرگردان را در آرامشی مصنوعی فرو برد. بااین‌حال، Odysseus سرانجام مجبور شد با آسیب‌های روحی و دلیل واقعی ناتوانی خود برای بازگشت به خانه روبه‌رو شود. Calypso نیز پس از آن به او کمک کرد مسیر Ithaca را پیدا کند. او به Odysseus یادآوری کرد که باید اراده خدایان را بپذیرد؛ کاری که قهرمان داستان تا آن لحظه بارها از انجام آن سر باز زده بود. Odysseus برای فرار از Ogygia یک کلک ساخت و خود را به جریان اقیانوس سپرد. پس از سفری دیگر در دل دریا، سرانجام امواج او را به خشکی رساندند. در همان لحظه، Athena بر او ظاهر شد و حقیقتی را که Odysseus سال‌ها برای شنیدنش جنگیده بود آشکار کرد: او سرانجام به Ithaca، سرزمین خود، بازگشته است.

بازگشت Odysseus به Ithaca؛ افشای هویت پادشاه و نبرد نهایی با خواستگاران

۲۰ سال پس از ترک Ithaca، Odysseus سرانجام به سرزمین خود بازگشت؛ اما نه در قامت پادشاهی پیروز، بلکه در لباس مبدل یک گدا. نخستین کسی که با او روبه‌رو شد، Eumaeus با بازی John Leguizamo، خوک‌چران نابینایی بود که به‌تازگی مورد حمله قرار گرفته بود. Odysseus سپس Telemachus را پیدا کرد، اما پسرش در ابتدا پدر خود را نشناخت. این دیدار زمانی رنگی تلخ‌تر گرفت که آن‌ها با Argus، سگ وفادار و سالخورده Odysseus، روبه‌رو شدند. Argus که سال‌ها در انتظار بازگشت صاحبش مانده بود، با دیدن او دم تکان داد و درست پس از آن جان داد. Odysseus از Telemachus خواست بازگشت او را از Penelope مخفی نگه دارد و در عوض، او را متقاعد کند که زمان انتخاب یک خواستگار جدید فرا رسیده است. در همین حال، قانون Zeus هنوز در Ithaca اعتبار داشت، هرچند شایعاتی درباره نزدیک شدن مردمانی از دریا به گوش می‌رسید که هرجا قدم می‌گذاشتند، همه‌چیز را غارت می‌کردند. در غیاب Odysseus، Penelope ناچار بود با ده‌ها خواستگار روبه‌رو شود؛ مردانی که نه‌تنها می‌خواستند با او ازدواج کنند، بلکه در پی به‌دست گرفتن کنترل Ithaca نیز بودند. Penelope با امید بازگشت همسرش پیشنهادهای آن‌ها را رد می‌کرد، اما وقتی Telemachus اعلام کرد باید سرانجام همسر آینده خود را انتخاب کند، خشمگین شد. همان شب، Odysseus در لباس گدا به میان خواستگاران رفت و از آن‌ها غذا خواست. Antinous با تحقیر در کاسه او تف کرد و دو خواستگار دیگر نیز او را کتک زدند، اما Telemachus با یادآوری قانون Zeus جلوی آن‌ها را گرفت.

Penelope که می‌خواست این گدای مرموز را بیشتر بشناسد، با او خلوت کرد؛ بی‌آنکه بداند مرد مقابلش همان همسری است که ۲۰ سال در انتظارش مانده بود. Odysseus پشت پرده برای او از سرگذشت مردی گفت که ادعا می‌کرد زمانی در کنار Odysseus جنگیده و تلاش کرد Penelope را متقاعد کند که از انتظار دست بکشد و زندگی تازه‌ای آغاز کند. یکی از خدمتکاران قدیمی Penelope اما زخم پای Odysseus را شناخت و او نیز از زن خواست حقیقت را فاش نکند. Odysseus سرانجام از رنجی که سال‌ها پنهان کرده بود سخن گفت و توضیح داد چرا از بازگشت به خانه هراس داشته است: او پس از فتح Troy، قانون Zeus را زیر پا گذاشته بود و احساس می‌کرد دیگر شایسته بازگشت نیست. در همین زمان، Antinous در کمین Telemachus نشسته بود و چاقویی در دست داشت، اما اعلام Penelope مبنی بر آمادگی برای انتخاب خواستگار، نقشه او را موقتا متوقف کرد. روز بعد، درهای قصر بسته شد و آزمون بزرگی آغاز شد. خواستگاران باید کمان Odysseus را زه می‌کردند و تیری را از میان ۱۲ تبر عبور می‌دادند؛ همان کاری که پادشاه سال‌ها پیش در جشن‌های خود انجام می‌داد. Telemachus و Eumaeus نیز سلاح‌های باقی‌مانده را به طبقه بالا منتقل کردند تا خواستگاران نتوانند از آن‌ها استفاده کنند. مردان یکی پس از دیگری شکست خوردند و سرانجام Antinous از Penelope خواست به‌جای ادامه آزمون، یکی از آن‌ها را انتخاب کند. در همین لحظه، Odysseus لباس مبدل خود را کنار گذاشت و با مهارتی خیره‌کننده کمان را زه کرد و تیر را از میان ۱۲ تبر عبور داد. نبردی خونین درگرفت و خواستگاران برای سرنگونی پادشاه به او حمله کردند. Melanthius با بازی Logan Marshall-Green نیز موفق شد خود را به اتاق بالایی برساند و سلاح‌ها را در اختیار آن‌ها قرار دهد. بااین‌حال، Odysseus در برابر نزدیک به ۱۰۰ مرد ایستاد و در نهایت پیروز شد. او پیش از پایان نبرد، Antinous را نیز به نام Sinon به قتل رساند و به این ترتیب، بخشی از قولی را که در جهان زیرین داده بود عملی کرد.

پس از پایان نبرد، Odysseus و Penelope سرانجام پس از دو دهه جدایی دوباره یکدیگر را در آغوش گرفتند و Telemachus به‌عنوان پادشاه جدید Ithaca تاج‌گذاری کرد. بااین‌حال، سفر Odysseus هنوز کاملا به پایان نرسیده بود. او تصمیم گرفت به سمت غرب حرکت کند تا به یاد مردانی که در طول این سفر از دست داده بود، ادای احترام کند. این انتخاب تنها یک مقصد جغرافیایی ساده نیست؛ در اسطوره‌های یونانی، غرب اغلب نمادی از مرگ و جهان پس از آن محسوب می‌شود و در عین حال با سرزمین Elysium، یعنی آرامگاه نهایی قهرمانان یونانی، ارتباط دارد. به این ترتیب، داستان The Odyssey با بازگشت Odysseus به خانه پایان نمی‌یابد، بلکه آخرین سفر او به سوی غرب، معنایی نمادین برای تمام قربانیانی پیدا می‌کند که در مسیر طولانی بازگشت به Ithaca از دست داد.